Portal Jakości Powietrza Województwa Łódzkiego

Smog – jest to nienaturalne zjawisko atmosferyczne, które polega na współwystępowaniu zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego wskutek działalności człowieka oraz niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Tworzony jest przez zanieczyszczenia powietrza, takie jak: pyły oraz gazy, które pochodzą z indywidualnych źródeł ogrzewania, ośrodków przemysłowych, spalin samochodowych oraz produktów reakcji fotochemicznych i chemicznych. Powstawanie smogu związane jest również bezpośrednio z bezwietrzną pogodą oraz znaczną wilgotnością powietrza, co sprzyja kumulowaniu się zanieczyszczeń w powietrzu atmosferycznym. Zjawisko to obserwowane jest głównie nad terenami dużych miast bądź zakładów przemysłowych. Dodatkowo występowaniu smogu sprzyjają obszary usytuowane w zagłębieniu terenu.

Odpowiednie zagospodarowanie przestrzenne miast, ale także mniejszych miejscowości jest bardzo istotne, jednak tzw. uchwała „antysmogowa” nie może regulować takich kwestii. Podobnie sprawa wygląda z terenami zielonymi.
Należy tu zaznaczyć, że stosowne przepisy dotyczące zapewnienia przewietrzania miast poprzez zapewnienie odpowiednich korytarzy, a także wykorzystanie w tym celu terenów zielonych, zostały zawarte w przyjętych przez Sejmik Województwa Łódzkiego programach ochrony powietrza.
Programy ochrony powietrza

Należy zapytać, czym kieruje się ów fachowiec/ekspert.
Może się okazać, że taki doradca kieruje się oferowanymi przez siebie kotłami, wśród których nie ma urządzeń gwarantujących dotrzymanie rygorystycznych norm. W takim wypadku najlepiej jak najszybciej poszukać innego znawcy tematu, który w swej ofercie ma także nowoczesne niskoemisyjne kotły.
Inna możliwość takiej a nie innej rady, to istniejąca instalacja c.o. w budynku. Może ona wymagać wymiany bądź modernizacji, co wiąże się z podniesieniem kosztów inwestycji. W takim wypadku należy dokonać kalkulacji czy środki finansowe, którymi dysponujemy, są wystarczające i ewentualnie poszukać możliwości wsparcia, rozłożenia na raty, bądź jeżeli inwestycja nie jest konieczna wstrzymać się i zgromadzić większe środki finansowe.
Kolejnym źródłem motywacji może być podpowiedź, że w zwykłym kotle („kopciuchu”) można spalić dosłownie wszystko, co zmieści się do paleniska i tym samym zaoszczędzić na kosztach ogrzewania. W istocie rzeczy będzie to oszczędność pozorna, ponieważ wcześniej czy później zniszczymy kocioł, efektywność spalania w takich urządzeniach jest znacznie niższa niż w nowoczesnych niskoemisyjnych kotłach, dodatkowo co istotne stracimy na naszym zdrowiu, wobec czego po kilku latach może się okazać, że rachunek ekonomiczny jest druzgocąco niekorzystny dla nabywcy takiego „kopciucha”.

Problem zanieczyszczenia powietrza dotyczy praktycznie całego województwa, w tym zarówno terenów miejskich jak i terenów wiejskich.

Zakaz spalania śmieci (odpadów) obowiązuje już od wielu lat i wynika wprost z przepisów ustawy o odpadach.

Istnieje możliwość zakupu urządzeń umożliwiających dokonanie takiego pomiaru. Ich cena jest stosunkowo przystępna, a obsługa nieskomplikowana.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że odpowiednie sezonowanie drewna w miejscach ograniczających wpływ warunków atmosferycznych, głównie opadów, przez okres powyżej roku powinno zapewnić odpowiednią wilgotność drewna.

Uchwała ma na celu poprawę jakości powietrza, która w sposób oczywisty przyczyni się do poprawy stanu zdrowia mieszkańców województwa oraz może wpłynąć na długość ich życia. Uchwała „antysmogowa” dotyczy ograniczeń w zakresie eksploatacji urządzeń grzewczych opalanych paliwami stałymi oraz rodzajów paliw stałych zakazanych do stosowania.

Zgodnie z art. 334 ustawy Prawo ochrony środowiska, nieprzestrzeganie ograniczeń, nakazów lub zakazów określonych w tzw. uchwale „antysmogowej” wiąże się z karą grzywny od 20 do 5000 zł, a w przypadku postępowania mandatowego z grzywną do 500 zł, a jeżeli czyn wyczerpuje znamiona wykroczenia określone w dwóch lub więcej przepisach 1000 zł.
Mandat może zostać nałożony przez Policję, Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, Straż Miejską lub Gminną, o ile taka funkcjonuje w danej gminie.

Oczywiście jeżeli urządzenie używane do ogrzewania jest wysokoemisyjne, najlepiej wymienić je jak najszybciej.
Uchwała zawiera przepisy przejściowe dające czas na dokonanie wymiany urządzeń grzewczych. Jednak im bardziej emisyjne urządzenie, tym czas na jego wymianę jest krótszy. W pierwszej kolejności wymiany będą musieli dokonać użytkownicy takich urządzeń, których nie można opalać paliwami innymi niż zakazane do stosowania, czyli:

1. w których udział masowy węgla kamiennego o uziarnieniu poniżej 3 mm wynosi powyżej 15%, za wyjątkiem paliw o wartości opałowej nie mniejszej niż 24 MJ/kg i zawartości popiołu nie większej niż 12%,
2. węglem brunatnym oraz paliwami stałymi produkowanymi z wykorzystaniem tego węgla,
3. mułami i flotokoncentratami węglowymi oraz mieszankami produkowanych z ich wykorzystaniem,
4. zawierających biomasę stałą o wilgotności powyżej 20%.

Związane jest to z wejściem w życie z dniem 1 maja 2018 r. zakazu stosowania powyższych paliw.
Więcej czasu mają użytkownicy instalacji opalanych innymi paliwami stałymi. Poniższy harmonogram przedstawia do kiedy należy dokonać wymiany urządzenia jeżeli nie spełnia ono wymogów ekoprojektu w zakresie minimalnych poziomów efektywności energetycznej i norm emisji zanieczyszczeń.

KOTŁY na paliwa stałe, których eksploatację rozpoczęto przed 1 maja 2018 r.:

• do 01.01.2025 r. kotły bezklasowe, tzw. „kopciuchy”,
• do 01.01.2028 r. o ile spełniają wymagania określone dla klasy 3 i 4 wg normy dla kotłów grzewczych na paliwa stałe o mocy do 500 KW,
• kotły spełniające wymagania klasy 5 wg według normy PN-EN 303-5:2012, których eksploatację rozpoczęto przed 1 maja 2018 r., będzie można użytkować do czasu tzw. śmierci technicznej urządzenia.

PIECE i KOMINKI na paliwa stałe, których eksploatację rozpoczęto przed 1 maja 2018 r.:

do 01.01.2026 r. należy wymienić na spełniające wymogi ekoprojektu w zakresie minimalnych poziomów efektywności energetycznej i norm emisji zanieczyszczeń lub dostosować, aby zapewnić redukcję emisji pyłu do wartości nieprzekraczających wymogów ekoprojektu w zakresie norm emisji zanieczyszczeń,

do 01.01.2022 r. jeżeli instalacja eksploatowana jest w budynku podłączonym do funkcjonującej sieci ciepłowniczej.

Uchwała Sejmiku Województwa Łódzkiego w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa łódzkiego ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw, czyli tzw. uchwała antysmogowa, obejmuje regulacjami wszystkich użytkowników kotłów, pieców i kominków opalanych paliwami stałymi na obszarze całego województwa łódzkiego, czyli:

• mieszkańców użytkujących urządzenia grzewcze na paliwa stałe,
• podmioty gospodarcze eksploatujące instalacje grzewcze, których eksploatacja nie jest objęta obowiązkiem uzyskania pozwolenia na emisję oraz nie wymaga dokonania zgłoszenia eksploatacji instalacji.

Wymianę urządzeń grzewczych powinni sfinansować ich właściciele i użytkownicy. Istnieją jednak mechanizmy wsparcia finansowego, z których mieszkańcy mogą korzystać bezpośrednio lub za pośrednictwem gmin.
Źródłem wsparcia mogą być środki pochodzące z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego lub Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi. Wsparcia mogą udzielać także gminy ze środków własnych w ramach gminnych programów dofinansowań, o ile ich budżety umożliwiają wygospodarowanie takich środków.

Przyczyną przekroczeń norm jakości powietrza jest emisja gazów i pyłów. Udziały poszczególnych typów emisji w stężeniach zanieczyszczeń kształtują się nieco inaczej w zależności od zanieczyszczenia. Jednak w każdym przypadku zdecydowanie przeważa emisja powierzchniowa (inaczej emisja niska), pochodząca z energetycznego spalania paliw w sektorze komunalno-bytowym, której można przypisać udział w poziomach stężeń zanieczyszczeń od 60% do 90%.

Przemysł, czyli źródła emisji punktowej, jest dopiero na trzecim miejscu w hierarchii źródeł zanieczyszczeń powietrza. Na drugim miejscu lokują się pojazdy napędzane silnikami spalinowymi. Natomiast największy wpływ na złą jakość powietrza ma spalanie paliw stałych w indywidualnych źródłach ogrzewania – tzw. emisja niska.

Zła jakość powietrza, która w okresie zimowym przejawia się epizodami smogowymi, została udowodniona pomiarami. Ponadto wielu mieszkańców dotkliwie odczuwa takie epizody i nie potrzebuje żadnych dodatkowych dowodów w postaci pomiarów, analiz, opinii, aby jednoznacznie stwierdzić, że oddycha zanieczyszczonym powietrzem.
Czy to koszty wymiany źródeł ogrzewania, czy koszty złej jakości powietrza ponosimy i będziemy ponosić wszyscy. Jednak należy pamiętać, że zapobieganie jest tańsze niż usuwanie skutków, dlatego w dłuższej perspektywie czasu, wydatki poniesione na zakup nowych kotłów zwrócą się z nawiązką.

Pojazdy napędzane silnikami spalinowymi mają swój udział w poziomie zanieczyszczeń powietrza, jednak w warunkach polskich, w tym również w naszym województwie, największy wpływ na złą jakość powietrza ma spalanie paliw stałych w indywidualnych źródłach ogrzewania – tzw. emisja niska.